*Langelandse molen naar Bleskensgraaf ?
Jan Bus
In 2007 werd door de HKK een inventarisatie gepubliceerd van molens, die ooit in Krimpen aan den IJssel hebben gestaan (zie ook het boekje ”Molens in Krimpen aan den IJssel” door Jan Bus, dat in 2007 aan de leden is gestuurd en waarvan nog enkele exemplaren te koop zijn). We zijn inmiddels drie jaar verder en er is sindsdien niet erg veel veranderd voor wat betreft het in de archieven opgegraven aantal molens. Wel zijn er enkele aanvullende gegevens en reacties, die belangwekkend genoeg zijn om aan u te melden. Hier is er een.
Aan de noordkant van de Alblas (op het adres: Heulenslag 3 in Bleskensgraaf) staat de in 1890 gebouwde korenmolen ”De Vriendschap” van (nu) Jan Dorresteijn en Mary A. de Klerk.
De vrijwillig molenaar op deze molen, Robert van ’t Geloof, liet de HKK vorig jaar weten, dat hij misschien wel een nieuwtje voor ons had, namelijk, dat de kap en de draaiende delen van ”zijn” molen afkomstig (zouden kunnen) zijn van een van de Krimpense molens. Hoewel een hard bewijs ontbreekt, zijn er sterke aanwijzingen in die richting. In de polder Langeland waren vanaf 1846 twee molens in bedrijf, die moesten zorgen voor droge voeten. Het waren achtkante watermolens, die zorgden voor een tweetrapsbemaling van deze polder. Beide molens werden overbodig toen het stoomgemaal “Langeland en Kortland” in 1883 in gebruik werd genomen. Zij werden dus afgestoten. De in 1846 gebouwde bovenmolen werd voor 800 gulden verkocht aan Arie Jansen Smit te Rotterdam, die hem vóór 1 maart 1885 moest hebben verwijderd tot 50 cm onder het polderpeil (akte van 30 juli 1884). Voor de benedenmolen of lage molen werden, per advertentie in de Schoonhovense Courant, inschrijvers opgeroepen. Op 11 september 1889 was bij de Wed. Kusters te Krimpen aan den IJssel (een café of een te huren zaaltje? Wie weet waar?) een zitting om over te gaan tot opening der biljetten, ingekomen wegens aanbesteding van de verwijdering van de kap, het bovengedeelte van het achtkant van de overgebleven molen van de polder Langeland. Er waren vijf inschrijvers, van wie M. Breedveld te Oud-Alblas de laagste was (fl. 175,=). Aan hem wordt het werk, onder de gestelde voorwaarden, gegund. Tot de verkoop behoren alle in de molen voorhanden gaande werken (= draaiende delen) van de molen, inclusief het uit elkaar genomen onderwiel. Wat achterbleef moest hij ombouwen tot een bruikbare woning. Zo zijn dus kap en gaande werk in Oud-Alblas terechtgekomen. Oud-Alblas is het eerstvolgende dorp langs de Alblas dat men tegenkomt gaande vanuit Bleskensgraaf in westelijke richting. Dat is uiteraard nog geen bewijs, dat die kap plus nog wat onderdelen voor De Vriendschap gebruikt zijn. Maar let eens op de chronologie. In Bleskensgraaf kocht Johan ’t Hooft in 1884 de wipkorenmolen, die de voorganger was van de huidige molen ”De Vriendschap”. Hij had daar grootse plannen mee; hij wilde hem vervangen door een ronde stenen korenmolen met stelling. Hij greep zijn kans in 1889 en kocht oude onderdelen van een gesloopte achtkante molen (bron: brochure van ”De Vriendschap”). De bouw werd aanbesteed in februari 1890 en de molen werd nog in hetzelfde jaar gebouwd. Wij zoeken nog naar een steviger bewijs. De huidige eigenaren zijn er vrijwel van overtuigd, dat hun molen gedeeltelijk uit Krimpen aan den IJssel komt en ik kan die redenering goed volgen. Ten slotte wil ik nog melden, dat er in het hout van het bovenwiel een inscriptie is aangebracht, bestaande uit de vier letters B.C.D.B. en een datum 1835 8/19; aangenomen wordt dat daar 19 augustus 1835 mee bedoeld wordt. Noch voor de letters, noch voor de datum is een verklaring voorhanden. De enige gevolgtrekking, die gemaakt kan worden is, dat het bovenwiel al ver voor 1890 in gebruik was. De letters wijzen misschien op de initialen van een molenbouwer. Antwoorden en/of aanvullingen zijn welkom!
*Molen ”De Vriendschap” in Bleskensgraaf (foto uit ”Molenrijk Zuid-Holland” p.64)