|
Uit de
geschiedenis van de Werf Van Duijvendijk © (aflevering 2)
Tussen 1839 en 1866 bouwde Jan Otto
op deze werf minstens 15 zeewaardige koopvaardijschepen. In onze vorige
nieuwsbrief schreef Jan de Jong over de bouw van de bark ‘Baltimore’. De
‘Baltimore’, onder kapitein Jaski maakte in 1851/1852 al een reis om de
wereld. In 1855 werd het reisverslag in druk uitgegeven……
Reis om de wereld
Kapitein Jaski geeft als reden dat
hij zijn reisverslag nu publiceert, dat hij iedereen wil informeren die
ook zo.n reis gaat ondernemen. Met name zijn gegevens over het varen
rond Kaap Hoorn, de zuidelijke punt van Zuid-Amerika, acht hij voor
anderen van groot belang.
Op 1 maart 1851 lag het schip voor
vertrek klaar op de rede van Texel, geladen met steenkool en
stukgoederen. Op dat moment stond er een stevige wind uit het
noordoosten, die het vertrek in zuidwestelijke richting bespoedigde.
Eenmaal buitengaats kwam de Baltimore meteen al in een noordwester storm
terecht. De volgende middag laat waren ze al het Kanaal uit en de
Atlantische Oceaan op. Op 16 maart passeerden ze La Palma, het meest
noordwestelijke eiland van de Canarische Eilanden, en begon het schip
aan de oversteek naar Zuid-Amerika. Vervolgens zeilde de Baltimore langs
Brazilië en Argentinië in de richting van de Falklandeilanden. Tussen
deze eilanden en het vaste land hadden ze op 10 mei prachtig weer, zodat
de bemanning de tijdens de reis beschadigde tuigage kon herstellen.
Daarna werd de tocht naar Kaap Hoorn voortgezet. Op 12 mei hadden ze een
noordenstorm en kwam de zuidpunt van het Amerikaanse continent in zicht.
Het waren korte dagen, lange nachten, temperaturen maar net boven het
vriespunt en veel winterse buien.
Dit onstuimige weer hield aan tot 5
juni. Ondertussen hadden ze op 28 en 29 mei een hevige storm gehad met,
zoals Jaski het omschrijft, een rondlopende wind die er voor zorgde dat
de hoge zeeën aan beide kanten op het dek liepen: “het schip had veel te
doorstaan, maar het hield zich goed”, stelde de kapitein vast. En hij
voegde er voor de lezers een goede raad aan toe: om Kaap Hoorn varen met
zoveel mogelijk zeil om snel van het onbestendige en stormachtige weer
bevrijd te zijn. Op eerste pinksterdag 8 juni arriveerde de Baltimore in
de baai van Valparaiso de Chile, 99 dagen na het vertrek van Texel.
Chaos in San Francisco
Een gedeelte van de lading werd in
Valparaiso gelost. Toen er op 28 juni nog geen uitzicht op nieuwe vracht
was, besloot men om de dag erna te vertrekken en verder koers te zetten
naar San Francisco. Deze stad bereikten ze na een reis van 47 dagen op
15 augustus. De Baltimore bleef hier een paar maanden liggen.
Jaski beschrijft uitvoerig de stad
en de haven met zijn voor Europese begrippen merkwaardig lange met
houten huizen bebouwde in zee stekende aanlegsteigers. Ook verhaalt hij
van het ruige leven in de stad waar kennelijk misdaad aan de orde van de
dag is en er een vreemd rechtssysteem op wordt nagehouden. Onder invloed
van de goudkoorts werd er stevig geronseld onder de bemanningen van net
gearriveerde schepen. Uiteindelijk raakte Jaski maar drie man personeel
daaraan kwijt: zijn hofmeester, een matroos en een scheepsjongen. In de
vroege ochtend van 7 oktober vertrok de Baltimore met een viertal
passagiers om de Stille Oceaan over te steken.
Dwars over de Stille Oceaan
Op de 26e van deze maand bereikte
het schip de Sandwicheilanden, waarna het twee dagen later aanmeerde in
de haven van Honoluhu. Kapitein Jaski maakte met een van de passagiers
een rit te paard over het eiland, waarna men, zonder iets verkocht te
hebben of nieuwe lading gekregen, op 31 oktober de reis vervolgde. Na
diverse eilandengroepen gepasseerd te hebben, arriveerden ze met mooi
weer op 29 november bij de zuidpunt van Formosa, het grote eiland voor
de kust van China. De Chinese loods die aan boord kwam maakte duidelijk
dat de koers van het schip te zuidelijk was om Hong Kong aan te doen.
Jaski besloot daarop naar de vrijhaven Macao te zeilen. Hij vermeldt
nadrukkelijk in zijn reisverslag dat in deze omgeving het zo wemelt van
Chinese vissersboten, dat ze uit angst voor overvallen de bewapening van
het schip in stelling brachten. Tussen 2 en 11 december lag de Baltimore
in de haven van Macao. Hier ruilde Jaske 1500 kazen tegen andere
goederen, waarna ze doorvoeren naar Singapore. Deze stad leverde ook
vracht en maar liefst dertig passagiers voor Batavia op. Op 3 januari
1852 noteerde de kapitein, alsof hij een zucht slaakte na zoveel
avonturen: behouden op de rede van Batavia gearriveerd. Hier nam het
schip de gebruikelijke lading in voor een vaart naar Nederland: 400 last
koffie. Op 18 februari vertrok het schip hier weer. Na een wereldreis
van 15 maanden en 10 dagen kwam het schip op 10 juni 1882 zonder
ernstige ongelukken of ziekte onder de bemanning op de rede van Texel
aan.
Vergaan op Terschelling
De Baltimore bleef in bedrijf bij de
rederij Bienfait & Soon tot 1879. Toen werd het schip verkocht aan de
rederij J. & J. Vinke, ook te Amsterdam. De firmant van dat bedrijf,
Albertus Vinke, was op dat moment de belangrijkste leverancier van hout
uit Noorwegen en de Oostzeelanden.
(Jan de Jong)
© overnemen van dit artikel mag,
maar dan met toestemming van de auteur
|
Met koper versterkt