uit Nieuwsbrieven

De geheimzinnige gevelsteen

Zowel in de Klinker als in het boekje ‘EeuwenoudKrimpen ‘ vertelden we over de gevelsteen die al heel lang in café IJsselzicht (later Granny) zat. Ons vermoeden was dat ze met een waterhoogte te maken had en mogelijk uit 1820 dateerde (blz.52/53).

Gelukkig schreef Adri den Boer een recensie over genoemd boekje, in ‘De Schatkamer’ van de Stichting Vrienden van Archief & Librije te Gouda. En daarin gaf hij, op grond van zijn ervaring, als commentaar op ‘onze’ steen aan, dat het hier een Peilmerksteen van Rijkswaterstaat moest betreffen omdat geen jaartal wordt genoemd op de steen.

Nader onderzoek bij diverse instanties leerde heel definitief dat het hier inderdaad om een oude Peilmerksteen gaat. Een steen dus die vroeger in zo stabiel mogelijke gebouwen werd ingemetseld en waar de hoogte ten opzichte van Amsterdams Peil van bekend was. Moest dus in de omgeving een gebouw of wat dan ook op een bepaalde hoogte ten opzichte van Amsterdams Peil worden ingemeten dan nam men zo’n steen als uitgangspunt. Een heel oud systeem, dat niet al te zuiver was. Om die reden ging men later over tot het inbrengen van koperen of bronzen bouten. Er zijn nog meerderen van dit soort stenen in ons land aanwezig, maar toch ook maar zo weinig dat ze al als uniek worden beschouwd. We gaan nog proberen te achterhalen wanneer precies deze steen in het inmiddels gesloopte gebouw werd aangebracht. Het is fijn om te weten dat Gemeente Krimpen beloofde dat de steen weer aangebracht wordt in de komende bebouwing ter plekke.

Het Amsterdams Peil (AP) werd in 1818 voorgeschreven als vergelijkingsvlak. Moest je dus van iets de hoogte aangeven dan deed je dat ‘ten opzichte van AP’. In 1829 werd dit AP zelfs het voorgeschreven nulpunt voor alle peilschalen in Nederland. Na de eerste ‘nauwkeurigheidswaterpassing’ (1875-1885) werd de naam Normaal Amsterdams Peil (NAP), die we nu nog gebruiken, ingevoerd. (Cees Loeve)