Open Monumenten Dag 2006
De Open Monumentendag (OMD) 2006 had als thema: ‘feest’.
Voor een kleine tentoonstelling over dat onderwerp in het Streekmuseum ‘Crimpenerhof’ selecteerde Jan de Jong, lid van het organiserend comité van de OMD en van de HKK, enkele historische documenten. Deze zijn afkomstig uit het Streekarchief Midden-Holland te Gouda. Het betreft steeds aktes die betrekking hebben op een huwelijk, zoals de oudste inschrijvingen van inwoners van Krimpen aan den IJssel en Stormpolder, eind 17e eeuw. Ook twee huwelijksproclamaties uit het begin van de Burgerlijke Stand (1811) zijn vermeldenswaard.
Onderstaande inschrijving is de eerste van een belasting op het trouwen, die door de Staten van Holland en West-Friesland eind 1695 werd ingevoerd, zoals blijkt uit het door secretaris Jan Verheul van het ambacht Crimpen op d’IJssel geschreven opschrift. De eerste ontvangst is van bruidegom en inwoner van Krimpen, Pieter Pieterszn Vijftighschilt, die op 15 april 1696 te Ouderkerk trouwde (zie de reproductie van de akte uit het oudste trouwboek). Deze Pieter Pieterszn Vijftighschilt was een zoon van Pieter Engebrechtsz Vijftighschilt, die tot 1698 scheepmaker-eigenaar was op het terrein van de huidige (voormalige) werf Van Duijvendijk. | |
 Klik op de foto voor een vergroting | Register en Aenteyckeninge vanden ontfangh by Jan Verheul als secrets. van Crimpen op d’ IJssell gehadt wegens het trouwen der bruijdegoms en bruyts, binnen den ambagte van Crimpen op d’ IJssell voorz., alvoorens hebbende gedaen de gerequireerde berigten ten opsichte vande gestaetheijt harer middelen, alles ingevolge vande placcate bij haer Ed. Groot Mog. de Heere Staten van Hollandt en Westvrieslandt op den 26 october 1695 ten dien eijnde geemaneert ende de nader ampliatie vande gemelte haar Ed. Groot Mog. in dato den 3 decemb. daer aenvolgende. 1696 24 maart Ontfangen van Pieter Pieterszn Vijftighschilt als bruydegom, woonende alhier de som. van drie gulde dus …………. 3.0.0 |
Na de omwenteling van 1795, waarbij het Franse revolutieleger en de patriotten het bestuur overnamen van de prinsgezinden, werd de mogelijkheid ingevoerd, voor het gemeentebestuur te trouwen. Onderstaande akte betreft het eerste echtpaar dat daarvan in Krimpen aan den IJssel gebruik maakt. De afkorting na de datum, “het 1e J. d. B.V.” betekent: het eerste jaar der Bataafse Vrijheid. Het formulier dat bij deze huwelijkssluitingen gebruikt werd, is ook bewaard gebleven (zie de reproductie daarvan) | |
 Klik op de foto voor een vergroting | Registratie Compareerden voor ons ondergetekenden leeden der municipaliteit van Crimpen op d’ IJssel, Dammis de Jong, j.m. geb. te Ouderkerk op d’ IJssel, en Maeijke Stuijen, j.d. geb. te Wijngaarden, beiden wonende alhier, welke na dat hunne drie zondaagse gebooden geregeld en ongestoord waaren afgeloopen, door ons in den echt of huwelijken staat zijn verbonden. Actum Crimpen op d’ IJssel den 27en sept. 1795 het 1e J. d. B.V. |
Klik op de foto voor een vergroting | Formulier Bruidegom & Bruid! Daar wij hopen te mogen veronderstellen dat gijlieden geene onberaden keuzen hebt gedaan met eerlijk inrigten uw vereenigd den zegen van hem aan wien gij alles verschuldig zijt over die vereeniging hebt afgesmeekt, maken wij ook geen zwarigheid om aan ul. billijke begeerte te voldoen, met het zegel der wet te drukken op ul. wederzijdse verklaarde liefde en gedane belofte van trouw. Voor al egter zal het betamen ulieder regten kortlijk voor te houden en te herinneren. Gij Bruidegom zult zijn als man het hoofd uwes huisgezins en verpligt door vlijt, naarstigheid, eerlijkheid en goed beleid in uw beroep of post, waarin gij gesteld zijt, uwe huishoudelijke belangen voor te staan en te bevorderen. Voorts zult gij uw ontrend uwe huijsvrouwe als een liefhebbende man, jegens uwe kinderen als een rechtgeaard vader en ten aanzien uwes huisgezins als een verstandig bestuurder gedragen. Gij Bruid zijt verpligt u als een liefhebbende vrouw jegens uwen man te gedragen en hem als het hooft des huisgezins, met alle bescheidenheid te erkennen en te gehoorzamen, gij zult als bestuurderes der huishoudingen de belangens daar van getrouwelijk behartigen en daar in de vereischte spaarzaamheid gebruiken over eenkomstig de omstandigheden waar in gij geplaats zijt, ook zult gij uwe kinderen als een rechtgeaarde moeder behoorlijk opvoeden, verstandiglijk leiden, en alle zede bedervende toegevenheid vermijden. Gij Bruidegom en Bruid, beiderzijt verpligt en verbind uw elkanderen hartelijk en duurzaam lief te hebben, uw niets onbehoorlijks ten nadeelen van een van beiden te veroorloven, wederzijdsche tijdelijke en eeuwige belangens te behartigen, uwe kinderen niet slegts tederlijk te beminnen, en voor derzelver zedelijke en godsdienstige opvoeding te zorgen, maar hen ook door gepaste lessen tot nuttige leeden des koningrijks aan te kweeken. Neemt gij Bruidegom uwe Bruid hier tegenwoordig als uwe huisvrouw alzoo aan, wat antwoord de Bruidegom? Neemt gij Bruid uwe Bruidegom hier tegenwoordig tot uwe man alzoo aan? Wat antwoord de Bruid? Geeft malkanderen de regterhand. Erkend gijlieden, nu aldus in tegenwoordigheid van een alwetend God, en voor deze Regeering elkanderen ten huwelijk te hebben aangenomen en onder de uitoefening der aan uw voorgestelde plichten, met malkander te zullen leven en te zamen woonen tot dat de dood uw van den andere scheidet. Wat antwoord gij beide? God die den liefden zelve is, make uw getrouw aan ul. beloften, bewaare uw voor huislijke ongenoegens, bekroone uwe echt verbintenis met de beste zijne zegeningen en zij met ulieder in alle de omstandighedens uwes levens, ’t zij zoo. |
| In 1811 werd in Nederland de burgerlijke stand ingevoerd. Daarbij moest een huwelijksakte opgemaakt worden door de ambtenaar van de burgerlijke stand. Van het eerste burgerlijk huwelijk uit dat jaar in Krimpen aan den IJssel zijn alleen de twee huwelijksproclamaties, geschreven door de burgemeester, bewaard gebleven. | |
 Klik op de foto voor een vergroting | Eerste huwelijks proclamatie Heden den agtiende augustus agtien honderd en elf word aan het publiek bekend gemaakt dat in ondertrouw zijn opgenomen: Daam Schild, oud negen en twintig jaren, bouwmansknegt, wonende ten huizen van zijne ouders Aart Schild, zijnde van beroep bouwman, en Aaltje Boer, egtelieden, wonende binnen de gemeente van Krimpen op d’IJssel, canton Haastrecht, arrondissement Rotterdam, departement van de Monden van de Maas, En Teuntje Verkaeik, zedert den vier en twintigste augustus agtienhonderd en tien, weduwe van Teunis Zweren, oud negen en dertig jaren, bouwvrouw, wonende aan ’s Gravenweg binnen de Gemeente van Cappelle op d’IJssel, canton Hillegondsberg, arrondissement en departement voornoemd. En op dat niemand hier van onkundig zij, is deze aan het Huis der Gemeente voor eerste afkondiging aangeplakt bij mij Maire, waarnemende de zaken van den publieken ambtenaar van den burgerlijken stand binnen de gemeente van Krimpen op d’IJssel voornoemd. Adrianus Hoogendijk |
 Klik op de foto voor een vergroting | Tweden huwelijks proclamatie Heden den vijf en twintigste augustus agtien honderd en elf, word aan het publiek bekend gemaakt dat in ondertrouw zijn opgenomen: Daam Schild, oud negen en twintig jaren, bouwmansknegt, wonende ten huizen van zijne ouders Aart Schild, zijnde van beroep bouwman, en Aaltje Boer, egtelieden, wonende binnen de gemeente van Krimpen op d’IJssel, canton Haastrecht, arrondissement Rotterdam, departement van de Monden van de Maas, En Teuntje Verkaeik, zedert den vier en twintigste augustus agtienhonderd en tien, weduwe van Teunis Zweeren, oud negen en dertig jaren, bouwvrouw, wonende aan ’s Gravenweg binnen de Gemeente van Cappelle op d’IJssel, canton Hillegondsberg, arrondissement en departement voornoemd. En op dat niemand hier van onkundig zij, is deze twede afkondiging aan het Huis der Gemeente aangeplakt bij mij Maire, waarnemende de zaken van den publieken ambtenaar van den burgerlijken staat binnen de gemeente van Krimpen op d’IJssel voornoemd. Adrianus Hoogendijk |
Onderstaande trouwinschrijvingen zijn de eerste waarin inwoners van Krimpen aan den IJssel (inclusief Stormpolder) voorkomen. Ze zijn te vinden in het oudste trouwboek van de Gereformeerde (nu: Protestantse) Kerk van Ouderkerk aan den IJssel, waar de inwoners van Krimpen en Stormpolder toen naar de kerk gingen. De eerste inschrijving betreft een bruid uit Krimpen, de tweede een bruidegom uit Stormpolder (de bruiloft zelf was in Willige Langerak). De derde is weer een bruidegom uit Krimpen aan den IJssel. Hij was de eerste die de nieuwe belasting op trouwen moest betalen. De inschrijving daarvan in het gaardersregister is ook bewaard gebleven. De vierde inschrijving is van het eerste geheel Krimpense bruidspaar, de vijfde die van het eerste paar uit Stormpolder. | |
Klik op de foto voor een vergroting | Teunis Willemse, wedr. Van Ariaentje Teunis, van Berghambagt met Lijsbeth Abrams, j.d. van Crimpen op d’ IJssel
Alhier getrout den 14en augustii Anno 1695
Leendert Willemse Lans, wedr. van Lijntje Pieters Verruijt, van Stormspolder, met Hendrickje Bastiaens van der Kroeff, j.d. van Sevender, resorterende onder Willige Langerack.
Attestatie gegeven nae Willige Langerack, den 28en maert 1696
Pieter Pieterse Vijftigschilt, j.m. van Crimpen op d’ IJssel, met Maria Cornelis van der Sloot, j.d. van Capelle op d’ IJssel.
Alhier getrout den 15en april Anno 1696
Leendert Arentse, weduwenaer van Elsje Hendricks, met Jannetje Pieters, j.d., beijde van Crimpen op d’ IJssel.
Alhier getrout den 7en october Anno 1696
Cornelis Willemse Lans, j.m. met Merritje Geenen, j.d., beijde van Stormspolder.
Alhier getrout den 31en maert Anno 1697 |
