naar   publicaties Klinker

overgenomen uit de KLINKER nr 6, blz 12 en 13 / dec. 09
   

gemeentelijk voorlichtingsblad Krimpen

Rond de jaarwisseling bestaan er al eeuwen allerlei gebruiken. Ook in Krimpen aan den IJssel kende men er vele. Een aantal ervan treffen we ook nu nog aan. Denk maar aan het bakken en eten van oliebollen en appelflappen, het versturen van nieuwjaarswensen, de extra druk bezochte kerkdiensten op oudejaarsavond en nieuwjaarsmorgen en, om maar niet meer te noemen, het vuurwerk. In Krimpen is natuurlijk wel héél opvallend het fluiten van alle schepen in de haven, of waar dan ook. Maar een aantal zaken is echt verleden tijd. Een goed moment dus om daar wat herinneringen van op te roepen.

De Oudejaarsborrel

Het was in sommige bedrijven gebruikelijk om het laatste werkuur van het jaar samen door te brengen. Er werd een cadeau overhandigd.

 

Enthousiast rommelpottende kinderen. Je moest toch wel erg hard zijn als je ze niet wat gaf ( foto L.L. Liedorp)

Vaak was dit ook het moment waarop je 'gereedschapsgeld' werd omgezet in nieuwe spullen. In veel bedrijven kreeg je ook nieuwe werkkleding. Kortom, je kon met een (soms flinke) borrel in je kraag en allerlei spullen onder je arm dat jaar voor het laatst huiswaarts.

Oudejaarsgeur

Op straat was trouwens de laatste dagen van het jaar goed te ruiken dat je de jaarwisseling naderde. Ieder bakte nog zelf z'n oliebollen. Maar de meeste Krimpenaren keken ook om zich heen of er mensen waren die daar zelf niet aan toe kwamen.
Alleenstaanden, zieken en armen werden beslist niet vergeten. Er stond nogal eens een bordje vol bij de achterdeur, want natuurlijk mocht niemand weten dat je dat deed. Als deze mensen van meerdere kanten met wat oliebollen werden bedacht hadden ze er soms zelfs teveel! Maar ook die mensen kenden dan wel weer iemand .... Toch wel wat goede oude tijd!

Wenskaartjes

Heel speciaal waren prachtig versierde brieven met een nieuwjaarswens die kinderen wel op school maakten en aan hun ouders of grootouders gaven. De volwassenen stuurden, soms heel mooie, wenskaarten naar familie en vrienden buiten het dorp. In het dorp werd veelal zelf bezorgd of liet men dat voor een fooitje door een kind doen.

 
   
Trouwens, als je wat meer was dan werkman, hoorde je visitekaartjes te hebben. Die gebruikte je dan bij deze gelegenheid, voorzien van een handgeschreven wens. Ik weet nog dat mijn grootouders er slechts GN op zetten. Heel chique vond ik dat, tot ik er later achter kwam dat ze waarschijnlijk geen zin hadden om op al die kaartjes een lang verhaal te zetten. GN bleek voor Gelukkig Nieuwjaar te staan. Zoals ze er ook wel eens PF op zetten als er ergens een kleine geboren was. Toen ik eenmaal wist dat dat Per Felicitatie betekende was de romantiek er wel af! Wel héél erg apart waren de 'Heil- en  Zegenwenschen' die de nachtwakers in Krimpen op de laatste dagen van het jaar aan de man trachtten te brengen. Ze waren heel groot en waren voorzien van een groot en prachtig gedicht. In Krimpen kennen we wel achttien verschillende van die posterachtige bladen.

De rommelpot

Op oudejaarsdag liepen er overal wel kinderen met een rommelpot. Ze maakten muziek voor de deuren, zongen er een liedje bij en verwachten een fooitje. Een heel oud gebruik en van oorsprong een manier van bedelen. Je was er al weken van tevoren druk mee. Het belangrijkst was de varkensblaas. Veel mensen hadden zelf een varken dat omstreeks die tijd geslacht werd. Maar anders moest je er één van de slager zien te krijgen. Je hing de blaas te drogen tot hij er een beetje perkamentachtig begon uit te zien. Nu had je een rietstokje of een bamboestokje van 20 tot 30 cm. lengte nodig. De beide einden moesten gevormd worden door de 'knopen: Dat stokje drukte je in het midden in de blaas en vervolgens zette je het aan de binnenzijde vast met een touwtje. Nu kon het geheel over een verfblik, of beter nog een aardewerken pot, gespannen worden en vastgezet met touw. Die rommelpot drukte je tegen je aan, je spuugde wat in je hand en die bewoog je dan over het rietje of stokje. Zo ontstond het brommerige tjoeke, tjoeke.

 

Al weken staan de gebakkramen opgesteld om hun producten aan de man te brengen. Wel een verschil met vroeger toen in bijna elk huis het oliebollenbeslag achter de kachel stond te gisten.

Ook op de nieuwjaarsbijeenkomsten van verenigingen of in het gemeentehuis werd menig oliebolletje verschalkt! (foto LL. Liedorp)

Rommelpotten was soms heel erg koud werk en je kreeg er op den duur ook zere handen van. (foto L.L. Liedorp)

Nieuwjaar wensen

De eerste dagen van het nieuwe jaar werd iedereen een gelukkig, gezegend of gezond Nieuwjaar toegewenst. Dat begon 's morgens al in de kerk. De dominee had een op de gelegenheid aangepaste preek en wenste ieder het goede. Hij op zijn beurt werd toegesproken door één van de ouderlingen. Familie en vrienden werden, als het maar even kon, op de dag zelf al bezocht. Door sommigen werd dan wel heel erg veel gedronken, maar over het algemeen was het een heel gezellige dag. Voor ons kinderen was het helemaal feest, want iedereen die je je wensen bracht, gaf je wat snoep ... of een fooitje. De kunst was natuurlijk om veel kennissen te hebben, want zoveel te groter was de buit! Ik weet nog dat we van opa een grote rijksdaalder kregen met een ernstig kijkende koningin erop. Die was van zilver en je liep hem de hele dag op te poetsen .

Tenslotte wil ik deze overpeinzingen besluiten met u goede dagen en een voorspoedig 2010 toe te wensen.

Cees Loeve